Ustawa ANTY- SLAPP już obowiązuje

8 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z 29 maja 2026r. o szczególnych śrordkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej określana jako ustwa anty-SLAPP.  Nowe przepisy wdrażają do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1069 oraz mają przeciwdziałać wykorzystywaniu postępowań cywilnych jako narzędzia wywierania presji na osoby zabierające głos w sprawach istotnych społecznie. 
 
SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation) to strategiczne powództwa wykorzystywane do tłumienia debaty publicznej poprzez wywieranie presji na jej uczestników. 
 

-Co istotne, ustawa nie ogranicza ochrony wyłącznie do określonych grup zawodowych. Obejmuje wszystkich uczestników debaty publicznej, czyli osoby korzystające z wolności wypowiedzi w sprawach budzących uzasadnione zainteresowanie społeczne. W praktyce ochroną będą objęci m.in. dziennikarze, aktywiści społeczni, organizacje pozarządowe, naukowcy czy sygnaliści, jednak katalog ten pozostaje otwarty. Nowe przepisy wprowadzają rozwiązania, które mają umożliwić szybszą eliminację oczywiście bezzasadnych pozwów oraz ograniczyć nadużywanie prawa procesowego. 

-Do najważniejszych mechanizmów należą: 
▪️ możliwość oddalenia lub odrzucenia pozwu na wczesnym etapie postępowania;
▪️ obowiązek wykazania przez powoda okoliczności uzasadniających powództwo po złożeniu przez pozwanego wniosku o oddalenie pozwu jako oczywiście bezzasadnego;
▪️ możliwość zobowiązania powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu;
▪️ zasądzenie na rzecz pozwanego pełnego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;
▪️ możliwość nałożenia na powoda grzywny za nadużycie prawa procesowego oraz publikacji sentencji wyroku na jego koszt.

-Ustawa zakłada również, że czynności w sprawach dotyczących oczywiście bezzasadnych powództw powinny być podejmowane w taki sposób, aby ich oddalenie mogło nastąpić - co do zasady - w terminie do trzech miesięcy. Nowe regulacje mają wzmocnić ochronę wolności słowa oraz zapewnić sądom skuteczniejsze instrumenty przeciwdziałania wykorzystywaniu postępowań cywilnych do tłumienia debaty publicznej. Praktyczne znaczenie nowych rozwiązań zweryfikuje dopiero kształtująca się praktyka orzecznicza.